تحقیق مقاله • سهم گیلانیان در زبان و ادب فارسی بخش دوم استاد احمد سمیعی ( گیلانی )

تعداد صفحات: 21 فرمت فایل: word کد فایل: 6791
سال: مشخص نشده مقطع: مشخص نشده دسته بندی: تحقیق مقاله ادبیات فارسی
قیمت قدیم:۵,۱۰۰ تومان
قیمت: ۳,۰۰۰ تومان
دانلود فایل
  • خلاصه
  • فهرست و منابع
  • خلاصه تحقیق مقاله • سهم گیلانیان در زبان و ادب فارسی بخش دوم استاد احمد سمیعی ( گیلانی )

     

    عصر قاجاریه (1344-1210)
    ▪ میرزا احمد تنکابنی (قرن 13)، حکیم‌باشی مخصوص فتحعلی‌شاه. رساله «اسهالیه» را در زمان فتحعلی‌شاه و رساله « لطلب السؤال » را در زمان محمدشاه قاجار نوشت. همچنین رساله « برء الساعه » (بیماری‌های اضطراری) رازی را که شامل 23 باب است، از عربی به فارسی برگردانده و هفت باب بر آن افزود.
    ▪ میرزا ابوالقاسم رشتی (1231-1150)، روحانی و ادیب. نثری روان و دلنشین و اشعاری نغز دارد که به حدود پنج‌هزار بیت فارسی و عربی بالغ می‌شود.
    ▪ مفتی (قرن 13)، شیخ محمدصادق لاهیجی، روحانی و شاعر. در شعر، « مفتی » تخلص می‌کرد. قطعه و ترجیع‌بندی مفصل از او در دست است. قطعه مذکور را در وصف آتش‌سوزی مهیب گیلان (گویا آتش‌سوزی دوم در 21 صفر 1257) که نیمی از شهر را به کام کشید، سرود.
    ▪ سیدکاظم رشتی (1259-1212)، پیشوای فرقه شیخیه. بیش از 150 تألیف از او در علوم و معارف اسلامی به یادگار مانده است.
    ▪ حاجی زین‌العابدین سراوانی (1220- در سال‌های سلطنت ناصرالدین‌شاه: 1313-1264). وی « حاجی » تخلص می‌کرد. از او چکامه‌ای در وصف قحط‌سالی گیلان به‌جا مانده است.
    ▪ حکیم صبوری رشتی (1262 یا 1313- 1267). شاعری پرمایه و خوش‌ذوق و در شعر به شیوه سهل و ممتنع سعدی مقید بود. « صبوری » تخلص می‌کرد. دیوان او، حاوی اشعار نغز و شیرین است. وی در موسیقی نیز صاحب‌نظر بود. دیوانش به چاپ رسیده است.
    ▪ فارغ رشتی (قرن 13 و اوایل 14). شاعری میهن‌دوست و آزاده معرفی شده است. اشعار او در جواب ایرانیانی که در قفقاز بر ملت ایران طعنه می‌زدند، در «نسیم شمال» سیداشرف منتشر می‌شد. در « باغ بهشت »، شعر « فوضولی موقوف » او به‌نام اشرف‌الدین حسینی آمده، ولی در ستون ادبیات « نسیم شمال » در «جواب اشعار ملانصرالدین تفلیسی» به‌نام « فارغ » ثبت شده است. بعید نیست که «فارغ» نام مستعار باشد.
    ▪ حاجی ملامحمدعلی (1320-1234)، فقیه و امام جمعه رشت. از آثار اوست: جبر و تفویض؛ سیاست مدون و محافل العارفین؛ مرقاه الصعود لاهل المعرفه و الشهود؛‌ شرح ابیات مثنوی.
    ▪ ملاباشی (قرن 13)، حاج محمدباقر، روحانی عارف معاصر ناصرالدین‌شاه (1313-1264 ق)، از شیوخ سلسله نعمت‌اللهی لاهیجان. وی در مرثیه‌سرایی چیره‌دست بود. مورد توجه ناصرالدین‌شاه قرار گرفت. اشعارش در جنگ‌ها نقل شده است.
    ▪ حسام‌الاسلام دانش (1265 نجف 1346 ق)، واعظی شیرین‌سخن و فصیح و بلیغ و پرمخاطب بود. به خدمت یکی از اقطاب سلسله ذهبیه تشرف یافت و دیری نگذشت که خود از مشایخ آن سلسله شد. هادی جلوه، دیوان او را به چاپ رسانیده و از دو تألیف « ریحان اکبر » و « ریحان اصغر » او نام برده است.
    ▪ ابراهیم سراج (قرن 14)، شاعر طنزپرداز و خوش‌قریحه گیلان. وی در بادکوبه به تجارت اشتغال داشت. پس از انقلاب اکتبر، به زادگاهش رشت بازگشت و با تشکیلات نهضت جنگل، در هیأت اتحاد اسلام، همکاری کرد. اشعار گیلکی و فارسی از او به‌جا مانده است.
    ▪ شیخ ابوالقاسم (قرن 14)، ملقب به افصح المتکلمین، از مردم املش گیلان. وی روزنامه « خیرالکلام » را اندکی پس از افتتاح نخستین دوره قانون‌گذاری، در رشت منتشر کرد. در نکوهش استبداد محمدعلی شاه، سخت بی‌پروا بود. پس از پیروزی آزادی‌خواهان، در روزنامه‌های « ساحل نجات » (انزلی) و « خیال » و «راه خیال» (رشت) به حریفان خود می‌تاخت. « خیرالکلام » در 1328 ق تعطیل شد.
    ▪ سیدمحمدتقی، معروف به فخر داعی گیلانی (1297 ق 1384 ق)، که با زبان‌های عربی و اردو و انگلیسی آشنا بود. صاحب تألیفات و ترجمه‌های متعدد است، ازجمله: تاریخ ایران، اثر سرپرسی سایکس (دو جلد)؛ تاریخ تمدن اسلام و عرب، اثر گوستاو لوبون (از روی ترجمه اردوی سیدعلی بلگرامی)؛ تاریخ علم کلام، اثر شبلی نعمانی؛ مجموعه مقالات شبلی نعمانی؛ تفسیر قرآن، اثر سید احمد خان (سه جلد)؛ تاریخ هند، اثر امیر علی؛ شعر العجم، اثر شبلی نعمانی (پنج جلد).
    در دوران معاصر، نویسندگان بسیاری از مردم گیلان در شئون ادب و علوم و فنون، آثار برجسته‌ای به زبان فارسی پدید آوردند. جنبش مشروطیت که گیلانیان در پیروزی آن سهم مؤثر و تعیین‌کننده داشتند، مشوق ظهور این آثار به‌ویژه در عرصه مطبوعات و نمایشنامه‌نویسی و شعر و ترجمه گردید.
    در میان فارسی‌نویسان این دوره، ‌روحانی، محقق ادبی و زبانی، محقق در علوم اجتماعی و تاریخ و باستان‌شناسی، شاعر، مترجم ادبی،‌ مترجم علمی و تاریخی، ‌داستان‌نویس،‌ مترجم و محقق در علوم تجربی و ریاضی، نمایشنامه‌نویسی،‌ فرهنگ‌نویس، پژوهشگر در فرهنگ مردم، گویش‌شناس و ‌مصحح متون می‌توان سراغ گرفت. از طایفه نسوان نیز شاعران و نویسندگانی ظهور کردند. به‌خصوص، در چند دهه اخیر از روزگار نو، ‌شمار ارباب قلم، ‌به‌ویژه در عرصه شعر، در مقیاس نظرگیری رو به فزونی نهاد. طی صدسال اخیر، شاهد فعالیت ادبی و علمی چهار نسل از نویسندگان و مؤلفان و مصححان و شاعرانیم:
    1- نسل متعلق به نهضت مشروطیت،
    2- نسل متعلق به دوره سلطنت رضاشاهی،
    3- نسل متعلق به دوره سلطنت محمدرضا شاه (دوران اوج چپ، دوران مصدق، دوران پس از کودتا و دوران انقلاب سفید)،
    4- نسل متعلق به سال‌های پس از انقلاب اسلامی.
    البته عده‌ای از اثرآفرینان، چند دوره یا همه این دوره‌ها را درک کرده‌اند، ولی رونق حیات فرهنگی آنان بیشتر در یکی از آن‌ها بوده است. در هریک از این دوره‌ها، شاخه‌ای از فعالیت ادبی در نهضت مشروطه: روزنامه‌نگاری و نمایشنامه‌نویسی و شعر و تصنیف سیاسی؛ در دوره سلطنت رضاشاهی: تحقیق علمی و ادبی و ایران‌شناسی؛ در مراحل متعدد دوره سلطنت محمدرضا شاه: ترجمه آثار مکتبی و ادبیات داستانی و روزنامه‌نگاری و ادبیات نمایشی و شعر و به موازات آن‌ها،‌ تحقیقات علمی و ادبی و زبانی و تصحیح متون و فرهنگ‌نویسی؛ در سال‌های پس از انقلاب: تحقیقات گیلان‌شناسی و داستان‌نویسی و تصحیح متون و تحقیقات ادبی و زبانی.
    در سراسر این دوره‌ها، نویسندگان و شاعران و مترجمان و محققانی از گیلان‌زمین ظهور کردند که در مقیاس ملی و گاه جهانی شهرت یافتند و بسیاری از آنان به مقامات بلند دانشگاهی در ایرن و احیاناً در دانشگاه‌های معتبر اروپا و آمریکا رسیدند. عده‌ای از این فرهیختگان به عضویت پیوسته فرهنگستان‌ها در دوره‌های گوناگون درآمده‌اند و از زمره چهره‌های ماندگار قلمداد شده‌اند. معرفی همه گیلانیانی که در روزگار معاصر ازطریق یا طرقی به زبان و ادب فارسی خدمت درخور ذکر کرده‌اند، در حوصله این مقال نمی‌گنجد و ما ناچار به ذکر شماری از برجستگان آنان در حوزه‌های متعدد اکتفا می‌کنیم.
     
  • فهرست و منابع تحقیق مقاله • سهم گیلانیان در زبان و ادب فارسی بخش دوم استاد احمد سمیعی ( گیلانی )

    فهرست:

     

    ندارد.
     

    منبع:

     

    - اوخان، جهانگیر سرتیپ‌پور، گردآوری فهیمه اکبر، رشت، بی‌ تا.
    2- تاریخ ادبیات در ایران، ذبیح‌الله صفا، ج 5/1، ‌چاپ سوم، تهران: 1366؛ ج 5/2، چاپ اول، تهران: 1364.
    3- تاریخ الفی، قاضی احمد تتوی، ‌آصف‌ خان قزوینی،‌ تصحیح سیدعلی آل‌داود، انتشارات کلبه و شرکت انتشاراتی فکر روز، ‌تهران: 1378.
    4- تاریخ گیلان و دیلمستان، سیدظهرالدین مرعشی، تصحیح و تحشیه منوچهر ستوده، بنیاد فرهنگ ایران، تهران: 1347.
    5- تذکره الشعراء، داود حقیقت، رشت،‌ بی تا.
    6- تذکره المعاصرین، حزین لاهیجی، مقدمه و تصحیح و تعلیقات معصومه سالک،‌ نشر میراث مکتوب، تهران: 1375.
    7- تذکره مخزن الغرائب، شیخ احمد علی‌خان هاشمی‌سندیلوی، ج 5، به اهتمام دکتر محمد باقر، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان، اسلام‌آباد: 1372/1994.
    8- شعر نو از آغاز تا امروز (1350-1301)، انتخاب و مقدمه و تفسیر از محمد حقوقی، شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، تهران: 1351.
    9- شعرهای گیلکی افراشته (محمدعلی راد بازقلعه‌ای)، گردآوری و برگردان به فارسی محمود پاینده‌ لنگرودی، نشر گیلکان، ‌رشت: 1374.
    10- کتاب‌شناسی و بررسی واژه‌نامه‌ها، دستورنامه‌ها و نوشته‌های گیلکی و دیلمی و تالشی از سده هشتم تا کنون، رضا مدنی، در گیلان‌نامه (مجموعه مقالات گیلان‌شناسی)، ج 2، به کوشش م. پ. جکتاجی، ‌انتشارات طاعتی، رشت: 1369.
    11- کتاب گیلان، ج 2، انتشارات گروه پژوهشگران ایران، تهران: 1374.
    12- گیلان در قلمرو شعر و ادب، ابراهیم فخرایی.
    13- مجموعه آثار محمدعلی افراشته،‌ گردآوری نصرت‌الله نوح، انتشارات توکا،‌ تهران: 1358.
    14- نامه‌های خان احمد خان گیلانی، ‌به کوشش فریدون نوزاد، ‌بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، ‌تهران: 1373.
    15- نام‌ها و نامدارهای گیلان، جهانگیر سرتیپ‌پور، نشر گیلکان،‌ رشت: 1370.
     
    ◊ مأخذ: لوح فشرده مجموعه مقالات دومین همایش ملی ایران‌شناسی، تهران: 27 آذر 3 دی
ثبت سفارش
عنوان محصول
قیمت