روش تحقیق بررسی بیوگرافی خاندان ابی وقاص و نقش آن ها در تحولات مهم تاریخ اسلام در مقاطع مختلف

تعداد صفحات: 152 فرمت فایل: word کد فایل: 10003732
سال: 1387 مقطع: مشخص نشده دسته بندی: پایان نامه تاریخ
قیمت قدیم:۲۱,۸۰۰ تومان
قیمت: ۱۹,۷۰۰ تومان
دانلود فایل
  • خلاصه
  • فهرست و منابع
  • خلاصه روش تحقیق بررسی بیوگرافی خاندان ابی وقاص و نقش آن ها در تحولات مهم تاریخ اسلام در مقاطع مختلف

    مقدمه‌:

     

    طرح‌ تحقیق‌، معرفی‌ و نقد منابع‌

     

    طرح‌ تحقیق‌

    1 طرح‌ موضوع‌

              یکی‌ از دوران‌های‌ حساس‌ تاریخ‌ جهان‌، عصر بعثت‌ و نبوت‌ آخرین‌ پیامبر خدا حضرت محمد بن عبدالله (ص) است. مردی که‌ توانست‌ انسان‌ هایی‌ را پرورش‌ داده‌، بر روند تاریخ‌ تأثیر گذارد و مسیر آن‌ راتغییر دهد. در راستا بررسی‌ زندگانی‌ برخی‌ از این‌ کارگزاران‌ و همراهان خواندنی‌ و قابل‌ بررسی‌است‌ که‌‌ از میان آن‌ها سعد ابی‌ وقّاص‌، فرزندش‌ عمربن سعد و پسر برادرش‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ ابن‌ابی‌ وقّاص‌ هستند که زندگی پرفراز و نشیبی دارند. از آنجایی‌ که‌ پدر در زمان‌ رسول خدا(ص) از مسلمانان‌ اولیه‌ بوده‌ و یکی از اصحاب بشمار می‌رود و پس‌ ازرحلت‌ آن حضرت تغییراتی‌ هر چند به‌ مرور در این خانواده بوجود آمده‌ تا جایی‌ که‌ فرزندش‌عمربن‌ سعد فرمانده‌ سپاهی‌ است‌ که‌ امام حسین‌(ع‌) نوه‌ همان‌ پیامبر(ص) را با وضع‌فجیعی‌ به‌ شهادت‌ می‌رسانند اما از سوئی دیگر و پسربرادرش‌ هاشم‌ که‌ از پدری‌ کافر بوده‌ از شیعیان‌مخلص‌ علی‌ (ع‌) می‌شود. پژوهش‌ حاضر بررسی‌ فراز و فرودهای‌ این‌ خانواده‌ درتحولات‌ قرن‌ اول‌ هجری‌ است‌.

    2 اهمیت‌ موضوع‌ و علت انتخاب آن

              بررسی بیوگرافی خاندان ابی وقاص که در تحولات مهم تاریخ اسلام و مقاطع مختلف آن نقش ایفا نمودند باعث شده است که برای فهم این تحولات پژوهشی  ترتیب داده شده  و ضمن بررسی بیوگرافی این خاندان و نقش و جایگاه آنان را در تاریخ اسلام مشخص شود.

    3 سابقه‌ی‌ پژوهش‌

              با توجه‌ به‌ دوره‌ زندگانی‌ این‌ اشخاص‌ که‌ با صدر اسلام‌ همزمان‌ است‌  در منابع‌اصلی‌ تاریخ‌ اسلام‌ به‌ صورت‌ پراکنده‌ مطالبی‌ یاد می‌شود و پژوهش‌ هایی‌ صورت‌ گرفته‌ اما به نظر می‌رسد تاکنون به‌ طور مستقل‌ این‌ موضوع‌ با چنین‌ طرح‌ سوالی‌ مورد تحقیق‌ و بررسی‌ قرار نگرفته‌است‌. به‌ همین‌ علت تلاش‌ می‌شود این‌ پژوهش‌ با استفاده‌ از منابع‌ اصلی‌ و بررسی پژوهش‌‌های پراکنده‌ی‌ که‌ موجود است‌، سعی شده که به‌ این‌ سوال‌ پاسخ‌ داده‌ شود.

    4 سؤال‌ اصلی‌ پژوهش‌

              به طور قطع همه صحابه‌ و کارگزاران‌ بزرگ‌ رسول خدا(ص) یکسان نبوده‌اند بلکه برخی از آنها تأثیرات‌ و نقش‌ مثبت‌ و احیاناًبعضی‌ از آنها نیز نقش‌ منفی‌ ایفا نموده‌اند. در این‌ پژوهش‌ سوال‌ اصلی‌ این‌ است‌:

    نقش‌ خاندان‌ ابی‌ وقّاص‌ در تحولات سیاسی، اجتماعی تاریخ‌ اسلام‌ چه‌ بوده است‌؟

    5 فرضیه‌ پژوهش‌

    فرضیه‌ اصلی‌:

    این خاندان با دارا بودن روحیه نظامی در یکی از بزرگترین صحنه‌های نظامی تاریخ اسلام یعنی قادسیه راه ورود فیزیکی اعراب و اندیشه اسلامی را در شرق کشور گشود. پس از فتوحات در شرق سرزمین‌های خلافت به نوعی دوری از نظامی‌گری روی آورد، با این همه همواره در مسایل مهم تأثیرگذار بوده، خصوصاً در روی کار آمدن خلیفه سوم و همچنین در خلافت علی (ع) که خود را کنار کشیده، با آن حضرت همراهی نکردند و نسل دوم این خاندان نقش متفاوتی را ایفا نمودند یکی همراه علی (ع) و یکی قاتل فرزند آن حضرت و در زمره آل ابی‌سفیان درآمد.

    فرضیه‌ رقیب‌: سعد و خانواده‌ وی‌ از خاندان مهم نبوده و در جریان خلافت علی(ع) زمانه مشحون فتنه بوده و سعد کار خبطی انجام نداده و کناره‌گیری از خلیفه کار خطایی نبوده است.

    6 مفاهیم‌ و متغیرها

    الف‌) مفاهیم‌

    خاندان‌ ابی‌ وقّاص‌: منظور سعدبن‌ ابی‌ وقّاص‌ و پسرش عمربن‌ سعد ابی‌ وقّاص‌ و پسر برادر سعدیعنی‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ ابن‌ ابی‌ وقّاص‌ است‌.

    حیات‌ سیاسی‌ نظامی‌: زندگانی‌ سیاسی‌ سعدابی‌ وقّاص،‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ و عمر بن‌ سعد وهمچنین‌ سمت‌های‌ نظامی‌ که‌ این‌ افراد به‌ آن‌ دست‌ یافتند.

    تحولات‌ تاریخ‌ اسلام‌ منظور قرن‌ اول‌ هجری‌ قمری است‌.

    ب‌) متغیرها

    متغیر مستقل‌:

    حیات‌ سیاسی‌ نظامی‌ خانواده‌ ابی‌ وقّاص‌

    متغیر وابسته‌:

    تأثیرات‌ این‌ خانواده‌ در تحولات نظامی  سیاسی‌ جامعه‌ی‌ قرن‌ اول‌  هجری قمری.

    7 سوالات فرعی‌

    1) خاندان‌ ابی‌ وقّاص‌ از چه‌ طائفه‌ای‌ بودند و نسبتشان با پیامبر(ص)؟

    2)چگونگی اسلام آوردن‌ سعد ابی‌ وقّاص‌ و چگونگی‌ زندگانی‌ وی‌ در زمان‌ رسول خدا(ص)؟

    3) چگونگی‌ دست‌ یابی‌ به‌ مقامات‌ نظامی‌ و سیاسی‌؟

    4) اعتقادات‌ آنان‌ پس‌ از رحلت‌ پیامبر(ص)؟

    5) زندگی‌ آنان‌ در زمان‌ خلفای‌ سه‌ گانه‌؟

    6) زندگی‌ و حیات‌ سیاسی‌ آنان‌ در زمان‌ خلافت‌ امیرالمؤمنین(ع)؟‌

    7) زندگی‌ و حیات‌ سیاسی‌ آنان‌ پس‌ از شهادت‌ امیرالمؤمنین‌(ع)؟

    8) چگونگی‌ ورود عمربن‌ سعد به‌ واقعه‌ی‌ کربلا؟

    9) عاقبت‌ زندگانی‌ سعدابی‌ وقّاص‌؟

    10) عاقبت‌ زندگانی‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ بن‌ ابی‌ وقّاص‌؟

    11) عاقبت‌ زندگانی‌ عمر بن‌ سعد؟

    8 مفروضات‌ تحقیق‌

    1) براساس‌ نقل منابع ‌ و پژوهش‌ها سعد ابی‌ وقّاص‌ از صحابه‌ پیامبر(ص) و مسلمانان‌ اولیه‌ است‌.

    2) در زندگانی‌ سعد بن‌ ابی‌ وقّاص‌ فراز و فرود وجود دارد.

    3) هاشم‌ بن‌ عتبه‌ یکی‌ از شیعیان‌ علی‌ (ع‌) بوده‌ و در جنگ‌ صفین‌ به‌ شهادت‌ رسید.

    4) عمربن‌ سعد از طرف‌ عبیداله‌ بن‌ زیاد فرمانده‌ی‌ لشگری‌ است‌ که‌ به جنگ‌ با امام‌حسین‌ (ع‌) پرداخت و نتیجه آن به شهادت‌ رسیدن امام (ع) و یارانش در عاشورای‌ سال‌ 61 هجری‌ بود.

    9 روش‌ پژوهش‌

              روش‌ این‌ پژوهش‌ تاریخی است که با بررسی و نقد وقایع به توصیف و تحلیل موضوع می‌پردازد‌ و بصورت‌ کتابخانه‌ای‌ می‌باشد.

    10 سازماندهی‌ پژوهش‌

              این‌ پژوهش‌ به‌ بررسی‌ نقش‌ سیاسی‌، نظامی‌ خاندان‌ ابی‌ وقّاص‌ می‌پردازد. در مقدمه‌به‌ طرح‌ تحقیق‌ و معرفی‌ و نقد منابع‌ پرداخته‌ می‌شود و در فصل‌ مقدماتی‌ به بیان کلیات‌ و مفاهیم ‌نظری‌ که‌ همان تبیین نقش‌ شخصیت‌ در تاریخ‌ باشد، اشاره‌ خواهد شد.

    این‌ پژوهش‌ علاوه‌ بر مقدمه‌ و فصل‌ مقدماتی‌ دو بخش‌ مستقل نیز دارد، که‌ در بخش‌ اول‌ به‌ زندگانی‌ ونقش‌ سعد بن‌ ابی‌ وقّاص‌ خواهد پرداخت‌ که‌ نسل‌ اول‌ این‌ خانواده‌ است‌ و آن‌ نیز چند فصل‌دارد. فصل‌ اول‌ زندگانی‌ وی‌ در دوران‌ مکه‌، فصل‌ دوم‌ زندگی‌ و نقش‌ وی‌ در دوران‌ مدینه‌ وفصل‌ سوم‌ سعد در دوران‌ خلفای‌ راشدین‌ و فصل‌ چهارم‌ نیز به عزلت‌ گزینی‌ سعد اشاره‌خواهد‌ شد، و‌ ضمن‌ این‌ فصول‌ نقش‌ هائی‌ که‌ وی در دوره‌های مختلف ایفا نموده‌ است‌، آشکار خواهد شد.

    در بخش‌ دوم‌ به‌ زندگانی‌ و نقش‌ نسل‌ دومی‌های‌ این‌ خاندان‌ یعنی‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ بن‌ ابی‌وقّاص‌ و عمربن‌ سعد بن‌ ابی‌ وقّاص‌ پرداخته خواهد شد. در این‌ بخش‌، که‌ دو فصل‌ دارد و طی‌چند گفتار حیات‌ سیاسی‌ نظامی‌ و نقش‌ آنان‌ روشن‌ می‌شود.

    و نیز طی‌ این دو بخش‌ خبط‌ و خطاهای‌ این‌ خاندان‌ و نیز نقش‌ مثبتی‌ که‌ در تاریخ‌ اسلام‌ ایفا نمودند بیان‌ می‌شود و در پایان‌ جمع‌ بندی‌ ارائه‌ خواهد شد.

    معرفی‌ و نقد منابع‌

    در این‌ قسمت‌ از پژوهش‌ به‌ معرفی‌ و نقد کوتاه‌ چند منبع‌ و مولف‌ آنان‌ پرداخته شده است‌، که ‌استفاده عمده‌ از آنها صورت‌ گرفته‌ و نظم‌ آن‌ نیز به‌ ترتیب‌ تاریخ‌ وفات‌ مولف‌ می‌باشد.

    1 ابن‌ اسحق؛‌ سیره‌ النبی‌ (ص‌) (متوفی‌ 151 ه‍‌‍‍)

    اصل‌ این‌ اثر مربوط‌ می‌شود به‌ ابن‌ اسحق‌ که‌ در سال‌ 151 هجری‌ در گذشته است این‌ اثر مشتمل‌ بر اخبار زندگانی‌ پیامبر(ص) درمکه‌، هجرت‌، مدینه‌ و جنگها و احوال‌ آن‌ حضرت‌و یارانش‌ در این‌ دوره‌ می‌باشد. ابن‌ هشام‌ که‌ متوفی‌ سال‌ 218 ه. ق می‌باشد، این‌ کتاب‌ را تهذیب‌ نموده و‌ آن‌ را با یک‌ واسطه‌ که‌ زیاد بن‌ عبدالله‌ البکائی‌ باشد نقل‌ می‌کند و آن‌ را سیره‌ رسول الله(ص) نام‌ نهاده است.

    عبدالملک‌ بن‌ هشام‌ که‌ در واقع‌ یکی‌ از راویان‌ طبقه‌ دوم‌ سیره‌ ابن‌ اسحق‌ است‌، به‌ زعم‌ خوداخبار و اشعاری‌ که‌ ارتباطی‌ با حیات‌ پیامبر(ص) نداشت‌ را حذف‌ نموده‌ است‌. نکته‌ جالب‌توجه‌ اینکه‌ اخبار مربوط‌ به‌ امام‌ علی‌ بن‌ ابی‌ طالب‌(ع‌) نیز حذف‌ شده‌ است‌.[1]

    کتابی‌ که‌ مورد استفاده در این پایان نامه قرار گرفته است دو مجلد‌ فارسی‌ آن‌ است که‌ بدست‌ رفیع‌الدین‌ اسحق‌ بن‌محمد همدانی‌ قاضی‌ ابرقوه‌ در قرن‌ هفتم‌ به‌ فارسی‌ برگردانده‌ شده و ‌ توسط‌اصغر محمودی‌ تحقیق‌ و انتشار یافته است.

    2 واقدی؛‌ مغازی‌ (متوفی‌ 207ه‍)

              محمد بن‌ عمر بن‌ واقد معروف‌ به‌ واقدی‌ مورخ‌ معروفی‌ است‌ که‌ حدود بیست‌ اثر درتاریخ‌ اسلام‌ اعم‌ از مغازی‌، سیره‌ و طبقات‌ را به‌ او نسبت‌ داده‌اند.

    گویا کتاب‌ مغازی‌  جزئی‌ از کتاب‌ بزرگ‌ وی‌ یعنی‌ کتاب‌ التاریخ‌ و المبعث‌ والمغازی‌باشد واقدی‌ دست‌ به‌ تحقیق‌ مفصلی‌ راجع‌ به‌ مغازی‌ پیامبر(ص) زده‌ است و با رفتن‌ به‌ مناطقی‌ که‌ در آنها نبرد صورت‌ گرفته بود، آن مکانها را از نزدیک مشاهده‌ نموده است.[2] و با توجه به اخبار و روایات موجود، به بررسی غزوات و سرایای پیامبر(ص) پرداخته است.

    از آنجائی که‌ کتاب‌ وی‌ در بردارنده‌ مطالب نقادانه‌ درباره جنگهای‌ پیامبر(ص) است و  سعد نیز یکی‌ از افراد نظامی بوده و در این‌ جنگها حضورداشت، مطالب این کتاب در این تحقیق به‌ کرات‌ مورد استفاده‌ قرار گرفته‌ و در مقایسه با دیگر کتب، تخصصی‌تر به نظر می‌رسد.

    دراین کتاب ابتدا با اشاره‌ به‌ سرایای رسول خدا (ص) به‌ تفصیل‌ به‌ بحث‌ درباره‌ غزوات‌، خاصه‌ بدر، احد و خندق‌ و فتح‌مکه‌ و حنین‌ پرداخته‌ است‌. این‌ کتاب‌ توسط‌ دکتر محمود مهدوی‌ دامغانی‌ در سه‌ جلد به فارسی ترجمه‌ و منتشر شده‌ است‌.

    3 نصر بن‌ مزاحم‌ منقری؛‌ وقعه‌ الصّفین‌ (متوفی‌.212ه‍)

              این‌ کتاب‌ یکی‌ از تک‌ نگاریهایی‌ است‌ که‌ توسط‌ نصربن‌ مزاحم‌ نگاشته‌ شده‌ وبصورت‌ اختصاصی به‌ جنگ‌ صفین‌ پرداخته است. در این کتاب‌ به‌ زمینه‌های‌ جنگ،‌ اصل‌ ماجرای‌جنگ‌ و رایزنی‌ها و داستان‌ حکمیّت‌ و پیامدهای‌ آن‌ و موضع‌ اصحاب‌ پیامبر(ص) در این‌رابطه‌ اشاره‌ شده‌ است‌، خصوصاً نقش‌ فعال‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ و موضع‌ سعدبن‌ ابی‌ وقّاص‌ درآن‌ کاملاً پرداخته‌ شده‌ است‌ و می‌توان‌ از عمربن‌ سعد هم‌ که‌ به‌ سراغ‌ پدر رفته‌، تا او راترغیب‌ به‌ ورود به‌ ماجرا کند، ردّپائی‌ یافت‌. البته‌ در سلسله‌ روات‌ این‌ کتاب‌ عمربن‌ سعدنامی‌ است‌ که‌ غیر از عمربن‌ سعد بن‌ ابی‌ وقّاص‌ است‌ و آن‌ شخص‌ عمربن‌ سعد بن‌ ابی‌الصید است‌.

    این‌ کتاب‌ توسط‌ عبدالسلام‌ محمد‌ هارون‌ تصحیح‌ و شرح‌ شده‌ است‌ و آقای‌ پرویز اتابکی‌آن‌ را ترجمه‌ نموده و تحت عنوان پیکار صفین‌ چاپ‌ شده‌ است‌.

     

    4 محمد بن‌ سعد کاتب‌ واقدی‌؛ طبقات‌ الکبری‌ (متوفی‌ 230ه‍‌)

              این‌ کتاب‌ به‌ سبک‌ حدیثی‌ تدوین شده است وی  در این کتاب‌‌ ابتدا به‌ سیره‌ پیامبر(ص) اشاره کرده‌ و پس‌ از آن‌ به‌ صحابه‌ پرداخته و آن‌ را در پنج‌ طبقه‌ دسته‌ بندی‌ نموده است و از آنجائیکه‌سعد بن‌ ابی‌ وقّاص‌ و خانواده‌ وی‌ از جمله‌ کسانی‌ بودند که از روزهای‌ نخستین‌ مطرح‌ هستند بصورت‌ وافی‌ به‌ آنها اشاره‌ شده‌ است‌ و ما نیز در موضوعات مختلف در ارتباط با عملکرد سعد از این کتاب بهره بردیم.

    این‌ کتاب‌ نیز توسط‌ مهدوی‌ دامغانی‌ ترجمه‌ و انتشارات‌ فرهنگ‌ و اندیشه‌ آنرا به چاپ‌ رساند.

    5 ابن‌ اعثم‌ کوفی‌؛ الفتوح‌(متوفی نیمه اول قرن چهارم)

    این‌ کتاب‌ در دو بخش‌ تنظیم‌ شده‌ است‌. در بخش‌ اول‌ به‌ دوره‌خلافت‌ ابوبکر و عمر و عثمان‌ می‌پردازد و فتوحات‌ این‌ دوره‌ مثل‌ فتوحات‌ ایران‌ و نبرد قادسیه و فتح آن مناطق به سرداری ‌سعد و نقش هاشم‌ بن‌ عتبه در این نبرد را‌ شرح‌ می‌دهد[3]  و در بخش‌ دوم‌ به‌ آغاز خلافت‌ علی‌ (ع‌) تا شهادت‌امام‌ حسین‌ (ع‌) در واقعه‌ عاشورای‌ سال‌ 61 هجری‌ اشاره‌ می‌کند[4] و به‌ وقایعی‌ چون‌  قتل‌عثمان‌ و خلافت‌ علی‌ (ع‌) و جنگ‌های‌ این‌ دوره‌ اشاره‌ کامل‌ دارد و به کرّات در این پژوهش مورد استفاده قرار گرفت، این‌ کتاب‌ توسط‌ محمد بن‌احمد مستوفی‌ هروی‌ از محققان‌ قرن‌ ششم‌ ه‍‌. ق‌. ترجمه‌ و توسط‌ طباطبائی‌ مجد تصحیح‌ وانتشارات‌ علمی‌ فرهنگی‌ آنرا چاپ‌ نموده است.

    6 ابوحنیفه‌ احمدبن‌ داوود دینوری؛‌ اخبار الطّوال‌ (متوفی‌. 282 ه‍‌) 

    این کتاب از کهن‌ترین‌ تاریخنامه‌های‌ عمومی‌ است که‌ ضمن‌ بیان‌  روابط‌ ایرانیان‌ و اعراب‌ به‌جنگ‌های‌ قادسیه‌ و نهاوند‌ و نیز به‌ جریان‌ بیعت‌ با علی‌ (ع‌) و جنگهای‌ این‌ دوره‌ وضمن‌ آن‌ نقش‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ و شهادت‌ وی‌ اشاره‌ دارد.

    این‌ کتاب‌ نیز توسط‌ احمد مهدوی‌ دامغانی‌ به‌ فارسی‌ برگردانده‌ وتوسط‌ نشر نی  منتشر شده است.

    7 تاریخ‌ یعقوبی‌ (متوفی. 284 ه‍‌)

              یکی‌ دیگر از کتابهای‌ عمومی‌ تاریخ یعقوبی در دو جلد است‌، در جلد اول‌ این کتاب عمدتا به‌ تاریخ جهان پرداخته است.‌ در جلد دوم‌ به‌ اخبار، احوال‌ و روزگار رسول خدا(ص) و خلفا اشاره‌دارد. نکته‌ قابل‌ توجه‌ گرایش‌های‌ شیعی‌ او می‌باشد، چرا که‌ ضمن‌ بیان‌ تاریخ‌ خلفای‌راشدین‌ و اموی‌ و عباسی‌ مطالبی نیز درباره ائمه(ع)‌ دارد و به‌ ماجرای‌ صلح‌ امام‌ حسن‌(ع‌)، واقعه‌ کربلای‌ امام‌ حسین‌ (ع‌)، ذکر احوال‌ و سیرت‌ امامان شیعه‌  پرداخته‌ است‌ و بااحترام‌ از آنها یاد می‌کند و در این پژوهش به‌صورت عمومی در قسمت‌های مختلف از آن استفاده شد

  • فهرست و منابع روش تحقیق بررسی بیوگرافی خاندان ابی وقاص و نقش آن ها در تحولات مهم تاریخ اسلام در مقاطع مختلف

    فهرست:

    ندارد
     

    منبع:

    - منابع اصلی

    الف: عربی

    1- قرآن کریم

    2- ابن ابی الحدید، عزالدین ابی حامد، (656 ه.ق) شرح نهج البلاغه (ع)، جلد اول، منشورات موسسه الاعلمی للمطبوعات الطبعه الاولی، بیروت، 1415 ه.ق 1995 م.

    3- این اثیر، عزالدین (630 ه)، الکامل فی التاریخ، دارصادر ] بی‌چا[، بیروت 1399

    4- ابن اثیر، عزالدین (630 ه) ، اسدالغابه فی معرفه الصحابه، جلد 2- دارالکتب العلمیه، بروت، ] بی‌تا[، ] بی چا[

    5- ابن حجر، عسقلانی (852 هق) الاصابه فی تمییز الصحابه- جلد2 دارالفکر لطباعه و النشر 1409  ] بی‌تا[، ] بی چا[

    6- ابن کثیر، حافظ ابی الفدا، (744 ه.ق) البدایه و النهایه، المجلد الرابع، الجزء الثامن داراالمعرفه- لبنان بیروت 1419 ق 1998 م

    7- ابن مسکویه، احمدبن محمد (421 هق) تجارب الامم، حققه و قدم له ابوالقاسم امامی، الجز الثانی، دارسرورش لطباعه و النشر، چاپ دوم، طهران، 1379 ش ، 2001م.

    8- الکاندهلوی محمد بن یوسف، حیات الصحابه، جلد 1، قدم له احمد اسامه، دارالفکر لطباعه و النشر و التوزیع، بیروت، 1412  ] بی چا[

    9- امین، سید محسن، اعیان الشیعه، مجلد 7 و 10، دارالتعارف المطبوعات ] بی چا[ بیروت 1983 م.

    10- بخاری، محمد بن اسماعیل، الصحیح، جلد 3 الطبعه الاولی دارالقلم، چاپ اول، بیروت  ]بی‌تا[

    11- بلادزی، احمد بن یحیی، (279 ه.ق) انساب الاشراف، مجلات 6 و 10 دارالفکر- لطباعه و النشر و التوزیع، بیروت،  ] بی‌تا[

    12- راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، چاپ 2 ،  ] بی‌تا[ انتشارات مکتب مرتضوی، 1362

    13- شیخ مفید، محمد بن نعمان، (413 ه.ق) الجمل، بیروت، دارالمفید، ] بی چا[، 1414

    14- طبری، محمد بن جریر، (310 ه.ق) تاریخ الطبری، مجلدات 6-3، لبنان، بیروت دارالکتب العلمیه، الطبعه الثانیه، 1408

    15- قمی، شیخ عباس، سفینه البحار، جلد (4) دارالاسوه، لطباعه و النشر الطبع الاولی 1414 ه.ق

    16- مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، مجدات 19 و 20 و 40، انتشارات موسسه الوفاء، الطبعه الثانیه، بیروت، 1403 ق

    17- مقریزی، امتاع الاسماع، جلد 1، چاپ قاهره، 1941 م.

    ب: فارسی (ترجمه شده)

    1- ابن اثیر، عزالدین، تاریخ کامل ، ترجمه حسین روحانی، انتشارات اساطیر مجلدات 2 تا 5، چاپ دوم، سال 1374

    2- ابن اعثم کوفی، (314 ه.ق) الفتوح، ترجمه مستوفی هروی، تصحیح و تعلیق طباطبایی مجد، انتشارات عملی فرهنگی، چاپ سوم، تهران، 1380

    3- ابن خلدون، عبدالرحمن، (808 ه.ق) ترجمه محمد پروین گنابادی، انتشارات علمی فرهنگی، چاپ هشتم، تهران،ؤ 1375

    4- ابن رسته، احمد اعلاق النفسیه، ترجمه و تعلیق حسین قره چانلو، انتشارات امیرکبیر، چاپ دوم، تهران، 1380

    5- ابن قبیبه دینوری، عبدالله بن مسلم، (276 ه.ق) الامامه و السیاسه، (286 ه.ق) ترجمه سید ناصر طباطبایی، انتشارات ققنوس، چاپ اول، تهران 1380

    6- ابن سعد، محمد کاتب واقدی، (230 ه.ق) طبقات الکبری، جلد 3، ترجمه مهدوی دامغانی - انتشارات فرهنگ و اندیشه، چاپ اول،  ] بی‌جا[ ، 1374

    7- ابن هشام، (218 ه.ق) سیرت رسول‌الله، ترجمه رفیع الدین محمد همدانی، تصحیح اصغر مهدوی، انتشارات خوارزمی- چاپ سوم- تهران ، 1377

    8- بلعمی، تاریخ نامه طبری، مجلات 1 تا 3 ، تصحیح محمد روشن، انتشارات سروش، چاپ دوم، تهران 1380

    9- دینوری، ابوحنیفه احمد بن داود، (282 ه.ق) اخبار الطوال، ترجمه مهد وی دامغانی، نشر نی چاپ اول، تهران، 1364

    10- سید بن طاووس، (644 ه.ق) لهوف، سید محمد صحفی، انتشارات اهل بیت، چاپ اول، قم 1370

    11- شیخ مفید، محمد بن نعمان، الارشاد، ترجمه رسولی محلاتی، جلد اول و دوم، چاپ پنجم، دفتر نشر، فرهنگ اسلامی، تهران 1380

    12- طبری، محمد جریر، (310 ه.ق) ، تاریخ طبری، ترجمه ابوالقاسم پاینده، انتشارات مجلدات 5 تا 7، چاپ پنجم، تهران 1375

    13- مسعودی، (345 ه.ق)  مروج الذهب، ترجمه ابوالقاسم پاینده، جلد 1 و 2، انتشارات علمی فرهنگی- چاپ ششم تهران 1378

    14- منقری، نصربن مزاحم، (212 ه.ق) ، وقعه الصفین (پیکار صفین)، تصحیح و شرح عبدالسلام محمد هارون ، ترجمه پرویز اتابکی، انتشارات علمی فرهنگی، چاپ سوم، تهران 1375

    15- واقدی، محمد بن عمر، (207 ه.ق) مغازی، ترجمه مهدوی دامغانی، مرکز نشر دانشگاهی، چاپ اول، تهران 1361

    16- یعقوبی، احمدبن ابی یعقوب، (284 ه.ق) ، تاریخ یعقوبی، ترجمه محمد ابراهیم آیتی، مجلدات 1 و 2، علمی فرهنگی، چاپ هفتم، تهران 1374

    17- یعقوبی، البلدان، ترجمه محمد ابراهیم آیتی، انتشارات علمی فرهنگی، چاپ چهارم، تهران، 1381

    2- مآخذ پژوهشی

    1- آیتی، محمد ابراهیم، تاریخ پیامبر اسلام، تجدید نظر و اضافات ابوالقاسم گرجی، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ پنجم، 1362

    2- از غندی، علیرضا، نخبگان سیاسی ایران بین دو انقلاب، انتشارات قومس، چاپ دوم، تهران 1383

    3- المعلم محسن، النصب و النواصب، انتشارات دارالهادی للنشر و التوزیع، چاپ اول، بیروت 1418

    4- بیات، عزیراله ، شناسائی منابع و مآخذ، انتشارات امیر کبیر، چاپ اول، تهران 1377

    5- پیرنیا، حسن، ایران قدیم، انتشارات اساطیر، چاپ اول، تهران 1373

    6- جرجی زیدان، تاریخ تمدن اسلام، ترجمه علی جواهر کلام، انتشارات امیرکبیر، چاپ نهم، تهران، 1379

    7- جعفریان، رسول، تاریخ خلفا، نشر الهادی، چاپ اول، قم، 1377

    8- --------- ، منابع تاریخ اسلام، قم، انتشارات انصاریان، چاپ اول، 1376

    9- حسینی طهرانی، سید محمد حسنی، لمعات الحسین (ع)، انتشارات صدرا، چاپ دوم، تهران 1407 ق

    10- رامیار محمد، تاریخ قرآن، انتشارات امیرکبیر، چاپ چهارم، تهران 1379

    11- زرگری نژاد، تاریخ صدر اسلام، انتشارات سمت ، چاپ دوم، تهران 1378

    12- رشاد و همکاران، دانشنامه امام علی (ع)، جلد 4 پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه، چاپ اول، تهران 1379

    13- سبحانی، جعفر، فلسفه تاریخ، موسسه مکتب الاسلام، قم، 1376

    14- -------- ، فروغ ابدیت، جلد  1و 2- انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، قم، 1346 ]بی چا[

    15- سجادی و عالم زاده، تاریخ نگاری در اسلام، انتشارات سمت ، چاپ اول، تهران، 1375

    16- شهیدی، سید جعفر، علی از زبان علی (علی) دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ دوم، تهران 1376

    17- ---------- ، بررسی قیام حسین (ع)، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ نهم، تهران،1365

    18- طه حسین، انقلاب بزرگ، ترجمه شهیدی و احمد آرام، انتشارات علمی، چاپ دوم، تهران 1363

    19- عاملی، جعفر مرتضی، زندگی نامه سلمان فارسی، انتشارات اسلامی، ] بی جا[ ، ]بی چا[ ،1375

    20- عسگری، علامه مرتضی، نقش عایشه در اسلام، انتشارات مجمع علمی اسلامی، چاپ هفتم، تهران، 1373.

    21 - علیا نسب، صحابه در قرآن، انتشارات موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره)، چاپ اول، قم، 1383

    22- کریمی، حسین، فلسفه تاریخ، جهاد دانشگاهی صنعتی شریف، ] بی‌چا[، تهران 1361

    23- مطهری، مرتضی، فلسفه تاریخ، مجلدات 1 و 2 ، انتشارات صدرا، چاپ دهم، تهران 1378

    24- ---------- ، جامعه  تاریخ، دفتر انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ]بی‌چا[، ]بی‌تا[

    25- مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، مجلات مختلف ، موسسه مطبوعاتی هدف، چاپ نهم، قم، 1374

    26- مهدوی دامغانی، جلوه تاریخ در شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، نشر نی، جلد اول، چاپ دوم، تهران، 1375

ثبت سفارش
عنوان محصول
قیمت